Με επιτυχία η ενημερωτική εκδήλωση για τον αφθώδη πυρετό στο Πολύκεντρο Μανταμάδου

Με ιδιαίτερη επιτυχία και τη συμμετοχή πλήθους κόσμου και κτηνοτρόφων της περιοχής πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 3 Ιουνίου στο Πολύκεντρο Μανταμάδου η ενημερωτική εκδήλωση με θέμα τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού. Την εκδήλωση διοργάνωσε ο Φυσιολατρικός – Ανθρωπιστικός Σύλλογος «Ηλιαχτίδα», στα πλαίσια των δράσεών του για τη παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος, δίνοντας βήμα σε διακεκριμένους επιστήμονες και ειδικούς, οι οποίοι ανέλυσαν τις πτυχές της κρίσης και πρότειναν λύσεις που ξεπερνούν την πρακτική των μαζικών θανατώσεων.
Οι εισηγητές φώτισαν το πρόβλημα από επιστημονική, νομική, περιβαλλοντική και κοινωνική σκοπιά, καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις:
* Ο Κώστας Θεοδώρου, αναπληρωτής καθηγητής στον Τομέα Διαχείρισης Οικοσυστημάτων του Τμήματος Περιβάλλοντος του Πανεπιστήμιου Αιγαίου, τόνισε την ανάγκη προστασίας της φυλής προβάτου Λέσβου που δεν αφορά μόνο την κτηνοτροφία, αλλά τη διατήρηση ενός μοναδικού γενετικού πόρου που διαμορφώθηκε επί αιώνες, που στηρίζει την τοπική οικονομία και συνδέεται με την αγροδιατροφική και πολιτισμική ταυτότητα του νησιού. Η απώλειά της θα σήμαινε απώλεια πολύτιμης φυσικής και παραγωγικής κληρονομιάς. Σήμερα, η επιστήμη και το ευρωπαϊκό πλαίσιο προσφέρουν λύσεις πέρα από τη μαζική θανάτωση: αυστηρή βιοασφάλεια, ενισχυμένη επιτήρηση, συστηματική παρακολούθηση και στοχευμένο εμβολιασμό με εμβόλια DIVA. Στόχος δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση της κρίσης, αλλά η διασφάλιση του μέλλοντος της φυλής, των προϊόντων της και των οικογενειών που στηρίζει στη Λέσβο.
* Ο Πανάγος Σπυρόπουλος, δικηγόρος, έκανε ειδική αναφορά στις ευθύνες και τις παραλείψεις των αρμόδιων υπηρεσιών από το Μάϊο του 2025 για τη λήψη των κατάλληλων μέτρων βιοασφάλειας και προφύλαξης για τον αφθώδη πυρετό, οι οποίες εξακολουθούν μέχρι και σήμερα. Ειδικότερα, αναφέρθηκε στην υποστελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών της Π.Ε. Β.Αιγαίου αλλά και του Εθνικού Κέντρο Αναφοράς για τον αφθώδη πυρετό και ανέδειξε τα έγγραφα, που την αποδεικνύουν. Επίσης τόνισε, ότι υπάρχει η δυνατότητα διάθεσης πόρων για την καλύτερη ενημέρωση των κτηνοτρόφων, τη λήψη μέτρων βιοασφάλειας για τις εγκαταστάσεις τους αλλά και για τις αποζημιώσεις τους. Παράλληλα επισήμανε, ότι η κοινοτική και η εθνική νομοθεσία, πέρα από απαγορεύσεις, προβλέπουν και αποκλίσεις από αυτές, ειδικά για τα ζώα με ιδιαίτερη γενετική, πολιτιστική και οικονομική αξία, όπως το πρόβατο της Λέσβου αλλά και τα παράγωγα γαλακτομικά προϊόντα και αξιολόγησε ως ακραία τα μέτρα απαγόρευσης διάθεσης των προϊόντων, από τη στιγμή που τηρούταν οι νόμιμες προϋποθέσεις διάθεσης για αρκετά από αυτά. Επίσης εξέφρασε επιφυλάξεις για το μέτρο της μαζικής θανάτωσης αιγοπροβάτων και βοοειδών και ανέδειξε την εναλλακτική του εμβολιασμένου, μέσα από την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία αλλά και κείμενα του ίδιου του Υ.Π.Α.Α.Τ.. Τέλος, προανήγγειλε μια σειρά νομικών ενεργειών για την απόδοση λογοδοσίας και ευθυνών από τις αρμόδιες αρχές για τους έως τώρα χειρισμούς τους, αλλά επισήμανε πόσο σημαντική είναι και η συμμετοχή, η κινητοποίηση και η οργάνωση των κτηνοτρόφων για την ικανοποίηση των αιτημάτων τους.
* Ο Μιχάλης Μπάκας, Περιβαλλοντολόγος, ΜΔΕ στην Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση, παρουσίασε ένα ημερολόγιο της εξέλιξης των γεγονότων από τις 15 Μαρτίου που παρουσιάστηκε το πρώτο κρούσμα. Η κρίση ανέδειξε την αδυναμία συνεννόησης μεταξύ Υπουργείων, Περιφέρειας και τοπικών φορέων. Η διαχείριση των νεκρών ζώων παραμένει προβληματική. Παράλληλα, η συζήτηση για εμβολιασμό των ζώων και η έλλειψη επίσημης ενημέρωσης ενισχύουν τη δυσπιστία και τη σύγχυση. Απαιτείται καθημερινή ενημέρωση από την Περιφέρεια, με επιστημονική και πολιτική εκπροσώπηση, όπως στην περίοδο της πανδημίας. Η ουσιαστική λύση προϋποθέτει οργάνωση και εφαρμογή πρωτοκόλλων και πραγματικό συντονισμό των θεσμών, κάτι που το παρελθόν δεν έχει διασφαλιστεί.
* Ο Νάσος Στασινάκης, Καθηγητής Διαχείρισης Αποβλήτων στο Τμήμα Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, παρουσίασε τις προβλέψεις του Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης για την Καταπολέμηση του Αφθώδους Πυρετού σχετικά με τις ταφές των ζώων και την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς και τις απαιτήσεις που θέτει η Οδηγία 1999/31/ΕΚ σχετικά με την υγειονομική ταφή των αποβλήτων. Ανέφερε επίσης ότι, τόσο στις ταφές που πραγματοποιήθηκαν εντός των εκμεταλλεύσεων όσο και σε εκείνες που πραγματοποιούνται στον χώρο του ΧΥΤΑ, δεν γίνεται μόνωση του χώρου και δεν λαμβάνεται καμία μέριμνα για την προστασία των υδάτων. Παρότι από το 2015 είναι ηλεκτρονικά διαθέσιμο το Μητρώο Σημείων Υδροληψίας, το οποίο αποτυπώνει τη θέση των δημόσιων και ιδιωτικών γεωτρήσεων σε ολόκληρη τη Λέσβο, οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν το χρησιμοποίησαν πριν από την επιλογή των σημείων ταφής. Τέλος, ζήτησε να γνωστοποιηθούν τα σημεία των ταφών και να εκπονηθεί άμεσα σχέδιο για την παρακολούθηση των περιοχών ως προς χημικούς και μικροβιολογικούς ρύπους.
* Ο Αριστείδης Σγατζός, κοινωνικός ανθρωπολόγος και πρόεδρος του Συλλόγου Μανιταρόφιλων Λέσβου, προσέγγισε την κρίση ως ζήτημα όχι μόνο υγειονομικό αλλά και πολιτικο-οικολογικό. Τόνισε την ανάγκη παρακολούθησης και αποκατάστασης των χώρων ταφής των ζώων, προτείνοντας τη διερεύνηση πρακτικών μυκοαποκατάστασης και περμακουλτούρας, όπως η χρήση ξυλώδους βιομάζας, μυκήτων και φυτεύσεων για την ανασυγκρότηση των εδαφών. Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της μετάβασης σε πιο αναγεννητικά μοντέλα κτηνοτροφίας.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με συζήτηση, όπου αναδείχθηκε η κοινή συνιστώσα όλων των τοποθετήσεων: η ανάγκη για άμεση κινητοποίηση, διεκδίκηση και συντονισμένη δράση φορέων και παραγωγών, ώστε να προστατευθεί η κτηνοτροφία και το περιβάλλον της Λέσβου.