Τιμή και μνήμη της 104ης επετείου από την Καταστροφή της Κοινότητας των Ρωμιών της Περγάμου

Ο Σύλλογος Περγαμηνών Λέσβου «ο Άγιος Αντίπας» τίμησε το Σαββάτο 19 Σεπτεμβρίου το απόγευμα, την 104^η  επέτειο από την Καταστροφή της Κοινότητας των Ρωμιών της Περγάμου, στις 14 Σεπτεμβρίου του 1922.  Στην εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων, στο κέντρο της Αγοράς της Μυτιλήνης, σε ανάμνηση του κατεστραμμένου ομώνυμου παλιού Επισκοπικού Ναού της Περγάμου, μέλη και φίλοι του Συλλόγου μετά τον εσπερινό συμμετείχαν στο  τρισάγιο στη μνήμη όλων όσων έμειναν για πάντα στην πατρογονική Μικρασιατική γη. Αλλά και όσων πέρασαν πρόσφυγες στο νησί.

Χοροστάτησε ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης κ. Ιάκωβος ενώ παρόντες ήταν ο Αντιδήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Καρέκος, ο Υποστράτηγος Διοικητής της 98 ΑΔΤΕ Σταύρος Μιχάλης, ο Υποστράτηγος Γενικός Αστυνομικός Διευθυντής βορείου Αιγαίου Μιχάλης Σεβδυνίδης και ο Προϊστάμενος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Λέσβου Τϊμος Θεοφανέλλης.

Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Στρατής Μπαλάσκας στο χαιρετισμό του αναφέρθηκε στη σημασία της μέρας και στη διατήρησης της ιστορικής μνήμης των αλησμόνητων πατρίδων της Ανατολής. Και παρέδωσε στο Μητροπολίτη Μυτιλήνης κ. Ιάκωβο  την εικόνα του Συλλόγου των Περγαμηνών,  για να τοποθετηθεί μόνιμα σε εικονοστάσι στο Ναό των Αγίων Θεοδώρων της Μυτιλήνης. Η μεγάλου μεγέθους εικόνα που φτιάχτηκε με πρωτοβουλία του Συλλόγου, αγιογραφήθηκε στο εργαστήριο «Τεριρέμ» από την Φωτεινή Μαραγκού. Και όπως αναφέρει στο κάτω μέρος της, αποτελεί «Δέηση της κοινότητας των απογόνων των προσφύγων από την Επαρχία Περγάμου στη μνήμη των εναπομεινάντων στην πατρογονική γη».

Σε αυτήν, στο κέντρο της, εικονίζονται ο ιδρυτής της Εκκλησίας της Περγάμου Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος και ο Πολιούχος της Άγιος Αντίπας. Σε θωράκια στο πάνω μέρος απεικονίζονται οι Άγιοι των τριών Ναών της, των Αγίων Θεοδώρων, της Ζωοδόχου Πηγής και του Αγίου Γεωργίου. Και στο κάτω μέρος εικονίζονται οι Άγιοι των οκτώ παρεκκλησίων της πόλης. Του Ταξιάρχη, της Παναγίας, του Άη Γιάννη του Πρόδρομου, της Αγίας Αικατερίνης, της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Δημητρίου, της Αγίας Κυριακής και των Αγίων Αναργύρων.

Φανερά συγκινημένος ο Μητροπολίτης παρέλαβε τη εικόα την οποία και με τη σειρά του παρέδωσε στον πρες΄βυτερο του Ναού των Αγίων Θεοδώρων π. Διονύσιο Αναστόπουλο προκειμένου να την τοποθετήσει σε εικονοστάσι που κατασκευάζεται και αυτό με πρωτοβουλία του Συλλόγου.

Την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου αντιπροσωπεία του Συλλόγου των περγαμηνών «ο Άγιος Αντίπα» συμμετείχε στο άγαλμα της Μικρασιάτισσας Μάνας στις εκδηλώσεις για την επέτειο μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Εκ μέρους του Συλλόγου κατέθεσε στεφάνι ο Χρήστος Μανωλέλλης.

Χαιρετισμός του Προέδρου του Συλλόγου των Περγαμηνών Λέσβου «ο Άγιος Αντίπας» στην εκδήλωση του Συλλόγου στους Αγίους Θεοδώρους της Μυτιλήνης.

Πριν μια βδομάδα, τέτοιες ώρες περιπατάγαμε στα σοκάκια της Περγάμου.

30 μέλη και φίλοι του Συλλόγου Περγαμηνών Λέσβου «ο Άγιος Αντίπας» αγγίζαμε με τα ακροδάχτυλα μας το χώμα, τις πέτρες, τα αγκωνάρια από τα ρημαγμένα σπίτια μας και θαρρείς ξαναβαφτιζόμασταν.

Γιατί το αλάτι στην πληγή της προσφυγιάς, μιας προσφυγιάς που κρατά 104 τώρα χρόνια και περνά από γενιά σε γενιά, είναι ένα τσούξιμο σε μια πληγή που δεν έκλεισε, δε μπορεί να κλείσει ποτέ.

Ξαναβαφτιστήκαμε το λοιπόν… Στα δάκρυα της Ανθούλας στο Κλισέκιοϊ και σε αυτά της Τουρκάλας γριάς που της έδειξε τον τόπο όπου ήταν το σπίτι της. «Καρσί στην πόρτα της εκκλησιάς».

Στον ιδρώτα της Ευαγγελίας που ξεχώριζε πέτρες και χώματα στην πλάτη του ιερού του παρεκκλησιού της Αγίας Παρασκευής στην Πέργαμο.

Στο τρέμουλο στα χείλη τριών ανδρών ίσαμε κει πάνω, του Δημήτρη, του Χρήστου, του Θέμη, εγγονιών και δισέγγονου στην πόρτα του σπιτιού εκείνου που ξεριζώθηκε τέτοιες μέρες, το Σεπτέμβρη του 1922 για να ξαναστηθεί όρθιος και με πείσμα να τα καταφέρει.

Στην χαρά της Δήμητρας μπροστά στο σπίτι του παππού…

Στη χαρμολύπη του Πάτροκλου της αδελφής του και της μητέρας του κι αυτοί μπροστά στο σπίτι των παππούδων…

Στην αγωνιά της Μαλβίνας και της Κατερίνας ψάχνοντας το Ρωμαίκο μαχαλά στο Σόμα. Του Λευτέρη στους Σααντζήδες. Της Νίκης στο Δικελί.

«Δε σας έφτανε το αλάτι και το τσούξιμο εκείνο το λοιπόν;» θα ρωτήσετε.

Και δε θα έχετε άδικο…

Σήμερα λοιπόν ξανά… Ένα τρισάγιο στην 104^η επέτειο για όλους όσους έφυγαν.  Στη μνήμη εκείνης της 14^ης Σεπτέμβρη 1922, μέρα που στην Πέργαμο μπήκε ο Τούρκικος Στρατός και γράφτηκε το τέλος της Πολιτείας μας.

Να νιώσουμε δίπλα μας όλους τους ανθρώπους μας, τους Περγαμηνούς, τους Ρωμιούς από την πολιτεία της Περγάμου αλλά και τα χωριά της, το Ατζανός, το Δικελί, το Ισμαηλάρ, την Καλάργα, το Καμπακούμ, το Κινίκι, το Κλησέκιοϊ, τη Μακαρονία, τους Σααντζήδες, το Σόμα, το Τσακράνι, το Τσανταρλί και το Χριστιανοχώρι.

Όλους όσοι έμειναν για πάντα πίσω, προστάτες του τόπου μας, όσους μαρτύρησαν όσους χάθηκαν, όσους τυραννίστηκαν στα Τάγματα Εργασίας αλλά και όλους που πέρασαν στη Λέσβο και αλλού κουβαλώντας την μαγκιά του πρόσφυγα, το πείσμα για ζωή, την πίστη πως θα τα καταφέρουμε να σταθούμε και πάλι όρθιοι.

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες, μνημονεύουμε τον ξεριζωμό του Ρωμαίικου από τη Μικρά Ασία έπειτα από 3.000 χρόνια παρουσίας του εκεί. Μιας παρουσίας, η οποία δεν ήτανε μόνο απλά πληθυσμιακή, αλλά έγινε αιτία τα Μικρασιατικά παράλια να χαρακτηρίζονται ως κατ’ εξοχήν Ελληνικό έδαφος, κοιτίδα του πολιτισμού μας και ο Μικρασιάτης το αντιπροσωπευτικότερο δείγμα του.

Ο Ρωμιός, ο Μικρασιάτης Έλληνας κουβαλούσε την κουλτούρα του Μεγάλου  Αλεξάνδρου, του Έλληνα κοσμοπολίτη, την κουλτούρα του Έλληνα της ανατολής, που γι’ αυτόν  οι λαοί με τους οποίους συνυπήρχε και συναναστρέφονταν δεν ήταν εχθροί, αλλά κάποιοι από τους οποίους κάτι έχει να πάρει και κάτι έχει να δώσει.

Αυτός ο έλληνας, ο πατέρας μας και η μάνα μας, ο παππούς μας και η γιαγιά μας, ήρθαν πρόσφυγες εδώ, θεωρώντας τον εαυτό τους  ευπατρίδες από φύσεως. Ήρθαν και μεταφύτεψαν το δέντρο της αυλής τους, σε τούτον εδώ τον τόπο. Και δεν λύγισαν για μια στιγμή όσο ταπεινωμένοι και αν ένιωθαν μέσα τους, όσο κι αν πόνεσαν, βρίστηκαν, ατιμάστηκαν.

Αυτούς τους ανθρώπους, αυτούς τους Έλληνες της καθ’ ημάς Ανατολής που τους φώναζαν «τουρκόσπορους»  τιμάμε σήμερα.

Και στη μνήμη τους ο Σύλλογος Περγαμηνών Λέσβου «ο Άγιος Αντίπας» παραδίδει για να τοποθετηθεί μόνιμα σε εικονοστάσι που και αυτό θα φτιάξουμε, στο Ναό των Αγίων Θεοδώρων της Μυτιλήνης, σε ανάμνηση του κατεστραμμένου ομώνυμου παλιού Επισκοπικού Ναού της Περγάμου, τη μεγάλου μεγέθους εικόνα του Συλλόγου των Περγαμηνών. Όπως αναφέρει στο κάτω μέρος της ως «Δέηση της κοινότητας των απογόνων των προσφύγων από την Επαρχία Περγάμου στη μνήμη των εναπομεινάντων στην πατρογονική γη».

Σε αυτήν απεικονίζονται ο ιδρυτής της Εκκλησίας της Περγάμου Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος και ο Πολιούχος της Άγιος Αντίπας. Σε θωράκια στο πάνω μέρος απεικονίζονται οι Άγιοι των τριών Ναών της των Αγίων Θεοδώρων, της Ζωοδόχου Πηγής και του Αγίου Γεωργίου που δεν πρόλαβαν να τον τελειώσουν.

Και στο κάτω μέρος εικονίζονται οι Άγιοι των οκτώ παρεκκλησίων της πόλης.

Του Ταξιάρχη, της Παναγίας, του Άη Γιάννη του Πρόδρομου, της Αγίας Αικατερίνης, της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Δημητρίου, της Αγίας Κυριακής και των Αγίων Αναργύρων.

Η προσφυγιά είναι πληγή, αγιάτρευτη και την αντέχεις, τη νταγιαντάς σαν την κάνεις γνώση. Αν έχεις πιστέψει βαθιά μέσα σου πως είμαστε παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα προσφύγων.

Να το θυμόμαστε κι ανάλογα να πράττουμε σήμερα. Στη μνήμη τους … Για να χαμογελούν από εκεί πάνω και να πουν χαλάλι ο πόνος τόσα πολλά χρόνια στους Άγιους Συνοικισμούς, στους καταυλισμούς προσφύγων της Ελλάδας.

«Έσεται γαρ ημάς νόστιμον ήμαρ», συμπατριώτες. Ας είναι καλό το ταξίδι της επιστροφής όπως λέει ο παππούς ο Όμηρος.

Λοιπόν…. Σα να μην πέρασαν 104 χρόνια, «απαντέχουμε….».